Cyhoeddiad Newydd America a'r Rhyfel Cartref a Fi

AMERICA a’r RHYFEL CARTREF a FI

Taith i galon y Cymry yn America

Huw Griffiths

Gwasg Carreg Gwalch, £9.99

Dyddiad Cyhoeddi: 27 Gorffennaf 2026

 

Ym 1998, treuliodd yr awdur saith mis yn ymweld ag archifau,

llyfrgelloedd a meysydd y gad yn America yn ystod ei ymchwil

i ddoethuriaeth ar ran y Cymry yn y Rhyfel Cartref.

Yn y gyfrol hon, cawn ei hanes yn cyfarfod nifer helaeth

o Gymry o dras Cymreig. Er bod amryw ohonynt wedi’u

cymhathu yn Americanwyr ers sawl cenhedlaeth,

maent er hynny’n falch o arddel eu cysylltiad Cymreig.

Mae hon yn stori bersonol, llawn cameos difyr, yng nghwmni

awdur ffraeth a hunan-ddychanol.

Digwyddiadau a chymeriadau’r Rhyfel Cartref sy’n

penderfynu llwybrau’r misoedd hynny.

Daw'r hanes yn fyw – hanes sy'n dal i siarad gyda ni heddiw.

 

‘Mewn ystyr ehangach, roedd [Rhyfel Cartref

America] yn frwydr dros y syniadau am

ryddid, cydraddoldeb a rôl y llywodraeth –

cwestiynau sy’n cael eu hadleisio hyd heddiw.

Ac roedd y Cymry dros eu pennau a’u clustiau

yn rhan o’r holl hylabalŵ yma. Fy rôl i oedd

datguddio eu stori.’

 

Huw Griffiths

Ar ôl dros ugain mlynedd o fod yn athro hanes mewn ysgolion

uwchradd ac yna ychydig o flynyddoedd fel ymgynghorydd,

fe benderfynodd fentro a mynd am swydd uwch ddarlithydd

ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Dechreuodd

ailystyried ei waith academaidd – yn fwyaf arbennig ei

draethawd doethuriaeth ar ran y Cymry yn hanes Rhyfel Cartref

America. Yna, daeth y syniad o gyfuno’r ymchwil academaidd

â’i brofiadau personol yn teithio America i greu llyfr newydd lle

mae’r hanesydd a’r teithiwr yn cyd-fyw ac yn caniatáu

mynegiant i ‘lais boi bach o Gwm-twrch’.