Cyhoeddiad Newydd Adar y Nant

Adar y Nant

Cerddi i Ddysgwyr

Gol: Siwan Tomos

Gwasg Carreg Gwalch, £6.99

Cyfres Amdani – Lefel Uwch

Dyddiad Cyhoeddi: 27 Gorffennaf 2026

 

Mae dysgwyr yn ennill mwy na geiriau Cymraeg wrth ddysgu’r iaith.

Maen nhw hefyd yn defnyddio’r iaith fel allwedd i agor drysau nad oedden nhw’n gwybod amdanyn nhw cyn hynny.

Mae barddoniaeth Gymraeg yn enghraifft wych o hynny.

 

Dyma gasgliad o gerddi ar gyfer dysgwyr gan rai sydd wedi bod eu hunain ar y daith i ddysgu’r iaith. Mae rhyfeddod at yr iaith ei hun yn amlwg iawn yn y casgliad hwn. Felly hefyd yn y cerddi am wahanol gyfnodau hanesyddol neu wrth drafod ambell bwnc llosg cyfoes.

Mae natur a’r amgylchedd yn thema arall sy’n apelio at y beirdd, yn ogystal â cherddi sy’n cyflwyno golwg ar sawl cynefin o fewn Cymru.

Meddai Siwan Tomos y golygydd:

‘Yn ystod fy nghyfnod yn gweithio yn Nant Gwrtheyrn, dw i wedi dod i werthfawrogi bod dysgu iaith yn llawer mwy na deall gramadeg a dysgu geirfa. Mae dysgwyr yn dweud wrthon ni dro ar ôl tro, ei fod yn borth iddyn nhw i fyd y Gymraeg, yn borth i Gymru sy’n teimlo ychydig yn wahanol nag yr oedd hi cynt.

        Mae dysgu iaith yn ffordd o sylwi ar y byd mewn ffordd ychydig yn wahanol – mae’n wahoddiad i roi sylw i beth sydd o’n cwmpas ni, o dan ein traed a’r bobl a’r pethau fu yma o’n blaenau ni, mewn ffordd sy’n teimlo’n newydd.

        Yn naturiol felly, mae’r casgliad yma o gerddi yn ymwneud â rhai themâu cyffredin – gyda’r ymdeimlad o le a pherthyn, hanes a threftadaeth a byd natur ymhlith yr amlycaf.

        Mae siaradwyr newydd yn aml yn disgrifio’r profiad fel sefyll ar drothwy: ar y tu mewn ac ar y tu allan ar yr un pryd ac mae hynny i’w deimlo yn y gyfrol. I mi mae’r cerddi hyn yn dangos sut gall dysgu Cymraeg ddyfnhau ymdeimlad rhywun o le, dyfnhau’r berthynas â natur, ac agor drysau annisgwyl i hunaniaeth.

        Mae’r lleisiau yn y gyfrol yn gyfoeth o brofiadau a chefndiroedd a chawn ein hatgoffa ar fwy nag un achlysur nad oes rhaid cael ein geni i rywbeth i berthyn, mae’n rhywbeth y gallwn ni ei feithrin neu ei ddysgu – fel iaith. Nid ymarfer eu Cymraeg y mae’r beirdd hyn yn ei wneud ond defnyddio’r Gymraeg i drafod profiadau ac i gyflwyno syniadau am y byd o’u cwmpas. Diolch iddynt nhw am rannu eu hawen gyda ni.’

Siwan Tomos yw Prif Weithredwr  Canolfan Iaith Nant Gwrtheyrn

Lansiad y gyfrol:

Bydd sesiwn i lansio’r gyfrol ar uned Nant Gwrtheyrn ar Faes Eisteddfod y Garreg Las